Wednesday, March 21, 2018

An tigsik sa modernong panahon


ni Aida B. Cirujales

An sabi kan duwang bantog na parasurat na sinda Dr. Maria Lilia F. Realubit asin Mr. Jaime Malanyaon, an gustong sabihon daa kan tigsik “toast.” Kaidto kaya kun nag-iirinuman, bago ligukon an tagay sa baso minatigsik ngona. Alagad, an tigsik sarong porma man nin komunikasyon sa paagi nin pagpapalayog nin mga tataramon na igwa nin tolo o apat na linya asin may magkaparareho an tanog sa hurihan kan kada linya. Ini ipigpasa satuya kan mga apo ta na kan panahon kawat-kawat sana ninda ini orog na kun bangging bulanon. Kawat-kawat sana alagad nakakapatarom nin isip, nagtatao nin kaugmahan nin huli kan mga ideya na panu-pano nin kahulugan.

Tigsik ko an sarong buskay/ Na nagliligid-ligid sa baybay/ Dawa gurano pa an kalilikay/ Natutugbok man daa giraray//

An tigsik sarong parte kan kulturang Bikolnon sa linya nin literatura. Ini haloy nang nawara kaya ngani an kadaklan orog na an mga kaakian dai na nag-aaram kun ano ini. Ini ginigibong paagi kan mga soltero asin daraga sa pagpapalayog asin pagpapahayag kan sa indang namamatean orog na kun an soltero dai nakakataram o dai nakakadiga sa sarong daraga. Halimbawa: Tigsik ko ining sarong daraga/ Na an hamot garo sampaguita/ Magpuon kan maheling ko siya/ An isip ko dai napapauntok na// Kun may gusto man an daraga minasimbag man sa siring na paagi: Tigsik ko ining sarong soltero/ Ipaheling kun an sinasabi totoo/ Tanganing an puso ko makua mo/ Pitong bulod ngona an tukadon mo// Kun habo an daraga o kaya dai na pwede, an simbag siring kaini: Tigsik ko ining sarong lalaki/ Sayang an sa imong pigsasabi/ An pag-abot mo tunay nang huri/ Ta an puso ko igua nang kagsadiri//

Alagad ngunyan sa pagbwelta kan tigsik, orog pang pigpauswag kaya sa manlaen-laen nang tema piggagamit. Ginagamit na ini sa pag-umaw: Tigsik ko an mga paratukdo na iba/ Na amay pa nasa eskwelahan na/ Preparado, mga ileleksiyon ninda/ Para makanuod an mga eskwela//; sa pagtuyaw, siring kaini: Tigsik ko an mga pulitikong mahabas/ Garo mga linta na biyo nang badat/ Matatadusan nang kuto an tulak/ Alagad habo pa giraray na bumutas//; sa borobentot: Tigsik ko an sarong babaye/ Na an agom yaon sa Saudi/ Naheling ko sa laog kan sine/ Kaibahan an saiyang padi//, o bilang pakonswelo: Tigsik ko an iba sa mga parapadyak/ Burukol na mga tabay sa kasisikad/ An karibay kan kakadikit tang bayad/ An parong kan yukyok na nagwawarak//

Sa pagsurat nin tigsik, kaipuhan na mag-isip nin sarong tema, halimbawa kalamay. Mag-isip nin mga tataramon na igwa nin kaparehong tanog arog kan marhay, giraray asin lumay dangan bilugon na siring kaini: Tigsik ko baga ining kalamay, Na mapuluton na marhay/ Pakakakan minahagad giraray/ Ta an siram kaini nakakalumay//

An tigsik pwedeng isurat sa tolo o apat na linya sa kada stanza asin importante na igwa nin rima o magkaparareho an tanog sa hurihan kan kada linya, halimbawa:  Tigsik ko ining mga manay/ Na nagkakaridkid kan kiray/ Kaya makanuson na marhay/ Garo bagong mundag na ukay//; o kaya: Tigsik ko an paratigsik; Sige sanang tigsik; An laway nagtaralsik//

Ilulunsar giraray kan PARASURAT BIKOLNON INC. (PB) sa pakikipagtabangan kan BICOL STANDARD asin KINTAB ARTISTS GROUP an TigsTXT Reloaded sa gigibohon na BUKLAT: AN ART AND BOOK EXPO SA 368 ART GALLERY, PEÑAFRANCIA AVE., SYUDAD NIN NAGA sa Abril 9, 2018. Inot na binuksan taon 2013, an TigsTXT sarong bulanan na patiribayan sa pagtigsik gamit an cellphone bilang behikulo. Itinutulod kan organisasyon an pagpangataman asin pagpatalubo kan manlaen-laen na mga tataramon na Bikolnon sa paagi nin pagsaligsig, publikasyon, kan akademya, asin pampabalangibog sagkod elektronikong media. Antabayan an Guidelines asin Mechanics kan patiribayan!
Share:

Featured Post

Treasurer's Office kan Prieto Diaz, Sorsogon sinalakat; P755 k an cuartang nawara

SORSOGON - Sinalakat nin dai bistong tawo an Municipal Treasurer's Office (MTO) kan Prieto Diaz, Sorsogon, asin nahabon an kantidad...